ดูงานเกษตรอินทรีย์ที่ญี่ปุ่น EP.1 : ตาข่ายMatrixไล่นกในนาข้าว

จากกิจกรรมการศึกษาดูงานด้านเกษตรอินทรีย์ ตลาดเกษตรกร และการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม ณ ประเทศญี่ปุ่น เมื่อเดือนตุลาคม 2561 ที่ผ่านมา มกท.มีประสบการณ์หลากหลายเรื่องราวที่จะทยอยมาแบ่งปันให้กับผู้ประกอบการ มกท.และผู้สนใจทุกท่าน สามารถนำไปประยุกต์ปรับใช้ได้ เริ่มต้นจากภูมิปัญญาเกษตรกรชาวญี่ปุ่นจากจังหวัดฟูกูโอกะ

ปัญหานกในนาข้าวในช่วงฤดูใกล้จะได้เก็บเกี่ยวและสร้างความเสียหายให้กับผลิตผล น่าจะเป็นปัญหาที่เกษตรกรหลายท่านจะต้องพบเจอ โดยเฉพาะเกษตรกรนาอินทรีย์ ที่ข้าวปราศจากพิษภัยจากสารเคมี  ชาวนาแต่ละท้องถิ่นต่างก็มีภูมิปัญญาในการจัดการป้องกันแตกต่างกันไป  ชาวนาในประเทศญี่ปุ่นก็เผชิญกับปัญหานี้เช่นกัน Mr.Yashihiro จาก Musubi-an Farm และ Mr.Takao Furano จากFurano Organic Farm  ซึ่งชาว มกท.ได้เข้าเยี่ยมฟาร์มเมื่อวันที่ 12-13 ต.ค. 61 ที่ผ่านมา  และท่านทั้งสองได้ถ่ายทอดประสบการณ์การใช้งาน ตาข่ายMatrixไล่นกในนาข้าว ให้พวกเราชาว มกท.ฟัง

ลักษณะและวิธีการใช้งานตาข่าย Matrix ไล่นก

เป็นตาข่ายสี่เหลี่ยมขนาดใหญ่จำนวนมากที่ขึงอยู่บนอากาศเหนือแปลงนา ทำหน้าที่เป็นสิ่งกีดขวางการร่อนลงของนก ทำให้นกไม่สามารถบินลงมาจิกกินข้าวจากรวงข้าวได้ หรือลดปริมาณนกที่จะลงมากัดกินข้าวได้
ขนาดของแปลงนาดูเหมือนไม่ได้เป็นข้อจำกัดสาหรับการติดตั้งเสา เพียงแต่แปลงนาขนาดใหญ่นอกจากจะติดตั้งเสาบริเวณขอบคันนาแล้ว อาจต้องเสริมการติดตั้งเสาในแปลงนาด้วย โดยพิจารณาตำแหน่งที่ไม่เป็นอุปสรรคต่อการทำงานของเกษตรกร และระยะห่างของเสาไม่ทำให้เชือกที่ขึงหย่อนยาน หรือไม่ทำให้เชือกอ่อนแอต่อแรงปะทะของนก

ข้อดี/ ความน่าสนใจ
  • ไม่แทรกแซงการสังเคราะห์แสงของพืช เพราะไม่ได้ลดปริมาณแสงแดดเหมือนกับการใช้มุ้งเขียวคลุมแปลงนา
  • ติดตั้งง่ายและทำได้เอง คือติดตั้ง(ขึงเชือก)ในช่วงที่ข้าวออกรวงซึ่งไม่ต้องมีกิจกรรมอื่นในนาข้าวแล้ว ส่วนเสาติดตั้งเพียงครั้งเดียวไม่ต้องถอนออก
  • ต้นทุนต่ำ ถ้าดัดแปลงใช้เสาไม้ที่แข็งแรงพอ แทนการใช้เสาเหล็กก็น่าจะทำได้ ส่วนเชือกไนล่อนราคาไม่แพงและมีอายุการใช้งานนาน
  • ใช้ร่วมกับวิธีอื่นๆจะให้ประสิทธิภาพดีขึ้น เช่น หุ่นไล่กา เป็นต้น
  • ไม่ทำร้ายนกจนถึงแก่ชีวิต

วัสดุอุปกรณ์
  • เสา ทำด้วยเหล็กกลมทาสีดา เสามีร่องหรือรูให้ร้อยเชือกได้ง่ายและมั่นคง ขนาดของเหล็กประมาณนิ้วกลาง-นิ้วโป้ง ซึ่งต้องแข็งแรงพอที่จะตอกลงพื้นดินได้ลึกและทนแรงขึงของเชือกได้โดยไม่บิดงอ
  • เชือกไนล่อนสีดำ (สีดำจะพรางตานกได้ดีที่สุด) ใช้เส้นเล็กซึ่งแทบจะมองไม่เห็นด้วยตาเปล่า
การติดตั้ง
  • ตอกเสา บริเวณขอบคันนาให้ลึกพอที่เสาจะรับแรงขึงของเชือกได้ และเป็นตำแหน่งที่ไม่เป็นอุปสรรคในการทำงาน เช่น เตรียมดิน ดำนา ถอนหญ้า เป็นต้น ระยะห่างระหว่างเสาขึ้นกับขนาดของนก เช่น ถ้านกกางปีกเต็มที่กว้าง 0.5 เมตร ระยะห่างของเสาประมาณ 2.5 – 3 เมตร ดังนั้นถ้านกตัวเล็กก็วางระยะห่างของเสาให้แคบลง เป็นต้น ขนาดความกว้าง/แคบของเสามิได้กำหนดไว้ตายตัว แต่ให้ปรับตามสภาพปัญหาของแต่ละที่ เช่น ชนิดและนิสัยของนกที่สร้างปัญหา ความช่างสังเกตจะมีผลให้การใช้เครื่องมือชนิดนี้มีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น
  • ความสูงของเสา วัดจากผิวหน้าดินประมาณ 1 – 1.3 เมตร สังเกตว่าไม่เกิน 1.5 เมตร
  • ขึงเชือกไนล่อน จากเสาฝั่งตรงข้ามของแต่ละด้านขึงแบบไป-กลับจะทำให้แข็งแรงขึ้น/ขาดยากขึ้น

ขอขอบพระคุณ Mr.Yashihiro จาก Musubi-an Farm และ Mr.Takao Furano จาก Furano Organic Farm เกษตรกรชาวญี่ปุ่นจากจังหวัดฟูกูโอกะทั้งสองท่านนี้เป็นอย่างสูง ที่นำวิธีนี้มาใช้แปลงนาตนเองและถ่ายทอดประสบการณ์ให้แก่พวกเราชาว มกท.ฟัง